1. De geschiedenis van Bonsai
Het Japanse woord Bonsai wordt als volgt vertaald: Bon wordt vertaald als schaal of pot en sai staat voor de groei. Vrij vertaald krijg je dan “Boom in pot”.
De Bonsaikunst heeft een heel lange geschiedenis. Maar omdat er geen geschreven gegevens zijn over de oorsprong van Bonsai, is het begin ervan nog wat onzeker. Aan de andere kant is dat ook weer een van de aspecten die Bonsai zo interessant en geheimzinnig maken.
De meeste mensen gaan er van uit dat Bonsai is ontstaan in Japan. De kunst is echter "overgevlogen" van China naar Japan. Daar hebben de Japanners de kunst verder geperfectioneerd tot de kunst, met al zijn regels, zoals we hem vandaag de dag kennen.
Bekend is wel dat in vroegere tijden, in verschillende landen, om verschillenden redenen bomen en planten in potten zijn geplant. Zo konden planten met een bijzondere waarde (bijvoorbeeld geneeskrachtige planten) door reizende volken worden meegenomen. Behalve het feit dat een boom of plant hierdoor makkelijker te vervoeren was, bleek ook dat hierdoor de groei van planten in een pot beter beheerst kon worden door o.a. gerichte bemesting en watergift.
In China werden al vaker bomen in potten opgekweekt om ze binnen neer te kunnen zetten. Sommige van deze bomen werden binnen gehouden vanwege de bloei.
Hoewel deze bomen in een pot stonden en daarin gekweekt werden, kan deze vorm nog geen Bonsai genoemd worden. Waarschijnlijk zijn er ergens in de geschiedenis regels opgesteld voor deze bomen in een pot. Hierdoor ontstond een andere dimensie naast het gewoon oppotten van planten voor de sier.
De opstelling van deze eerste regels is waarschijnlijk de oorsprong geweest van de Penjing kunst (de Chinese benaming voor Bonsai) Het ontstaan van Penjing ligt in het vroege begin van de Chinese geschiedenis. Dit wordt o.a. bevestigd door muurschilderingen die zijn gevonden en dateren uit de Han dynastie (202v. Chr. – 220 na Chr.) Dit zijn waarschijnlijk de eerste afbeeldingen van bloemen en struiken in potten.
De kunst is "overgewaaid" naar Japan toen Boeddhistische monniken in de 10e en 11e eeuw een ‘levende kunst’, de Penzai (afgeleid van Penjing) naar Japan brachten. Het woord Bonsai is op zijn beurt weer afgeleid van het Chinese woord Penzai.
In deze periode was de bonsaikunst alleen bereikbaar voor de adel en de zeer rijken (in China maar ook in Japan) De bomen waren een duur bezit en werden pas later, ergens tijdens de 14de eeuw, ook onder de lagere klassen bereikbaar.
De periode van 1600 tot 1867 was, sinds lange tijd, een periode van vrede. In deze periode is de ontwikkeling van de Bonsaikunst verder geperfectioneerd.
Tot voor deze periode was de Bonsaikunst nog niet zo ver ontwikkeld zoals we deze vandaag de dag kennen. De bomen waren minder naar het evenbeeld in de natuur gevormd en vertoonden meer, vaak onnatuurlijke, bochten in de stam en takken (de Toko stijl) Ongeveer in het midden van de 19de eeuw verdween de Toko stijl. Vanaf die tijd tot de hedendaagse tijd word geprobeerd de boom zo natuurgetrouw mogelijk te vormen.
Bonsai werd pas bekend in de Westerse wereld op de wereldtentoonstelling in Parijs in 1879. Hierna maakte ook de rest van de wereld geleidelijk aan kennis met Bonsai. In 1934 werd Bonsai echter pas als een vorm van kunst erkend.
Terug naar boven
2. De essentie van Bonsai in een notendop
Zoals misschien al wel duidelijk is geworden is Bonsai geen gewone potplant. Hoewel het geen gewone potplant is zijn er, zoals vaak wordt gedacht, geen speciale boomsoorten voor nodig. Het is mogelijk, met de juiste technieken en het gebruik ervan, bijna elke boomsoort tot Bonsai te trainen.
Bij het vormen van een bonsai wordt gestreefd naar een zo natuurlijk mogelijke miniatuur van de bomen die in het wild groeien, en die tegelijk in harmonie is met zijn pot en bodembedekking. Een “goede” Bonsai voldoet o.a. aan de volgende kenmerken:
- Een brede wortelvoet, waar de oppervlaktewortels rond de stam liggen zodat dit een stevige basis lijkt die ouderdom uitstraalt
- Een stam die naar de top toe steeds smaller wordt
- Een luchtige/evenwichtige verdeling van het takkenstel
- Er moet een evenwicht tussen pot en Bonsai zijn. De pot moet zowel in maat, vorm, kleur als afwerking bij de Bonsai passen. De maat en vorm zorgen voor een goede balans, afhankelijk van de hoogte en de breedte van de Bonsai, en de kleur en afwerking moeten passen bij de kleuren en de vormen van de boom.
Bij het vormen van een Bonsai worden verschillende technieken gebruikt. Dit zijn technieken als het bedraden van takken die “de verkeerde kant” uit groeien, snoeien, wortelsnoei, het “nijpen” van naaldbomen en het toepassen van bladsnoei bij loofbomen. Ook watergift en gerichte bemesting zijn technieken die het mogelijk maken een boomsoort klein te houden. Enkele van deze technieken zijn beschreven in het hoofdstuk "Bonsai Techniques".
Laat u nu niet direct afschrikken door deze regels, moeilijke termen en technieken, de bonsaikunst is door iedereen te leren! Bonsai als hobby vereist echter, net als vele andere hobby’s, een hoop tijd en een voordurende verzorging.
Terug naar boven | 
))
